नेपाली गजल प्रशिक्षण श्रृंखला-४

प्रिय मित्रहरू नमस्कार !

तिमीलाई आँखाको नानी बनाएँ
यो जीवन विरहको कहानी बनाएँ

जलाएर आफ्नै मुटु सम्झनामा
सबै स्वप्नलाई खरानी बनाएँ

रुँदै सूर्य लाखौं उदाएँ नयनमा
हिजो रातलाई बिहानी बनाएँ

नेपाली गजल प्रशिक्षण श्रृंखला-३

प्रिय साथीहरू ! नमस्कार !
आज देखि हामी बहरको विषयमा चर्चा गर्दै सिक्ने प्रयास गर्ने छौं ! यो भन्दा अघिको श्रृंखलामा हामिले रुक्नहरूको विषयमा र रुक्नहरूको वजन अथवा भारको बारेमा जानकारी प्राप्त गरेका थियौं !
प्रिय साथीहरू ! 
यिनै रुक्नहरूको आवृत्तिबाट तथा सम्मिश्रण बाट बहरको निर्माण हुन्छ ! यहाँ म एउटा कुरा अझै जोड्न चाहन्छु कि जसरी मूल रुक्नहरू आठ वटा हुन्छन्, त्यसरी नै सहायक रुक्नहरू पनि हुन्छछन् ! सहायक रुकानहरूको संख्या 13 हुन्छ ! तर आज हामीले मूल रूक्न बाट सुरू गर्ने छौं ! एक्कै चोटि धेरै कुरा गर्नु भन्दा विस्तारै विस्तारै मजबूतीका साथ एक एक बहर को अध्ययन गर्दा राम्रो हुनेछ !
आउनुस ! यसै क्रममा आजको कुरा को सुरूवात गरौं ! आज हामी एउटै रुक्न बाट निर्माण भएको एउटा बहरको विषयमा चर्चा को साथै सिकने प्रयास गर्ने छौं !
यसै क्रममा पहिलो रुक्न हो - "फऊलुन्"........

प्रिय साथीहरू !
ध्यान संग "फऊलुन्" को उच्चारण गर्नुस ! किन भने अब यस पछि को प्रत्येक कुरा तपाईको शुध्द उच्चारण माथि धेरै हदसम्म भर पर्ने छ !
"फऊलुन" मा फ को उच्चारण सामान्य छ ! त्यसपछि आउने "ऊ" को उच्चारण दीर्घ हो ! भन्नाले "ऊ" को उच्चारण गर्दा सामान्य भन्दा डबल जोर दिनुपर्छ ! र अन्तमा आउने "लुन्" पनि दीर्घ नै छ, जसमा "न्" को खुट्टा काटिएको छ ! यसरी हामिले देख्यौं कि -

फ = ह्रस्व अर्थात लघु छ ! यसको वजन 1

ऊ = दीर्घ अर्थात गुरू छ ! यसको वजन 2

लुन् = दीर्घ अर्थात गुरू छ ! यसको वजन पनि 2 बराबरको छ !

ल ! अब हामी "फऊलुन्" को आवृत्ति बाट बहर निर्माण तर्फ लागौं !
by https://www.facebook.com/pages/Shekhar-Astitwa/152688838215343

poem by John Clare (1793-1864)

Love Lives Beyond the Tomb

Love lives beyond the tomb,
And earth, which fades like dew!
I love the fond,
The faithful, and the true.

Love lives in sleep:
'Tis happiness of healthy dreams:
Eve's dews may weep,
But love delightful seems.

poem by Dylan Thomas (1914-53)

And Death Shall Have No Dominion

And death shall have no dominion.
Dead men naked they shall be one
With the man in the wind and the west moon;
When their bones are picked clean and the clean bones gone,
They shall have stars at elbow and foot;
Though they go mad they shall be sane,
Though they sink through the sea they shall rise again;
Though lovers be lost love shall not;
And death shall have no dominion.

And death shall have no dominion.
Under the winding of the sea
They lying long shall not die windily;
Twisting on racks when sinews give way,
Strapped to a wheel, yet they shall not break;
Faith in their hands shall snap in two,
and the unicorn evils run them through;
Split all ends up they shan't crack;
And death shall have no dominion.

And death shall have no dominion.

gazal

माया प्रेम् तिमी सँग गाँस्नै पर्छ भन्ने छैन
यो धर्तीमा तीम्रै साथ बाँच्नै पर्छ भन्ने छैन
.
कति छन कति छन तिमी भन्दा प्रिए मेरा
तिम्रै फोटो यो छातीमा टाँस्नै पर्छ भन्ने छैन
.
लुसु लुसु घरै आउछौ पधेरिमा धाउछौ कैले
भेट हुँदा जबर्जस्ती हाँस्नै पर्छ भन्ने छैन
.
हिरा मोति हुन्छ कैले गुलाब छ आज हातमा
धनसँग मन साटी नाँच्नै पर्छ भन्ने छैन
.
हुन्न बाबा हुन्न हुन्न जबर्जस्ती हुन्न केही
जानि जानि नजाने झै जाँच्नै पर्छ भन्ने छैन
@ अर्जुनचौपारी
हाल मरुभूमिको छाती बाट

गज़ल

घाऊ किन हुनु पर्‍यो पिडा आफै चोट भा'छ
चोखो मनमा घात पर्दा नमेटिने खोट भा'छ

बाध्यतामै प्रबासियो बालुवामा जिन्दगी यो 
खडेरीमा पानि बिना सुकेजस्तो बोट भा'छ

ठाउ छैन खुशीलाई पोल्टो भर्दा दु:खले नै
भेटे खुशी थर्थराउने आज भोलि ओठ भा'छ

अन्न सड्यो नबोल्ने को बोल्दा पिठो बिकेर नै
आफ्नै नाउको प्रचार गर्ने एले यहाँ होड भा'छ

पानी छैन बत्ति छैन न त भेटे सुख शान्ति
काठमाण्डौको मेरो बस्ती दुर्गमको भोट भा'छ
.
रमेश अर्याल
(स्याङ्जालि रमेश)
मरुभूमिको छाति बाट

गजल

म परेकी तिमी पर्यौ जंन्जिरमा मेरो सामु 
सिन्दुर् हाल्ने अर्कै देखे त्यो शिरमा मेरो सामु 
.
सयौ जूनी साथ दिन्छु भन्दै साँची राखेकी थ्यौँ
चुपचाप छ देबता नी मन्दिरमा मेरो सामु 
.
भाग्य लेख्ने लाममा पो सायद् पछी परे हुँला
र पो पर्यौ कसैको त्यो तक्दिरमा मेरो सामु 
.
खुशी जति लुटी लाग्यौ पीडाहरू सम्हाल्दै छू
आँशु बाहेक को नै भयो यो पिरमा मेरो सामु
@
अर्जुन चौपारी
हाल-मरुभूमिको छातिबाट

गज़ल

याद बनी सधैं मेरो आसपास हुन्छौ तिमी
मेरा हर सपनीमा विद्यानाश हुन्छौ तिमी
.
कति आए सकेनन् खै छाप छोड्न जीवनमा
प्रभावित हुनुमा म मात्र खास हुन्छौ तिमी
.
चुपचाप कति गर्छौ तिम्ले मात्र माया यहाँ
देखाईदिन्छु जब माया पर्दाफास हुन्छौ तिमी
.
सफल हूंन दिन्नन् होला दुनियाँले त्यसैले पो
आए मेरो जिन्दगीमा मधुमास हुन्छौ तिमी
@
अर्जुन चौपारी
हाल मरुभुमीको छातीबाट
स्याङ्जालि रमेश

poem by William B Yeats (1865-1939)

From The Wind Among the Reeds (1899)

The Song of Wandering Aengus

I went out to the hazel wood,
Because a fire was in my head,
And cut and peeled a hazel wand,
And hooked a berry to a thread;
And when white moths were on the wing
And moth-like stars were flickering out,
I dropped the berry in a stream
and caught a little silver trout.

poem by William B Yeats (1865-1939)

From The Wind Among the Reeds (1899)

Men improve with the Years

I am worn out with dreams;
A weather-worn, marble triton
Among the streams;
And all day long I look
Upon this lady's beauty
As though I had found in book
A pictured beauty,
Pleased to have filled the eyes
Or the discerning ears,
Delighted to be but wise,
For men improve with the years;
And yet and yet
Is this my dream, or the truth?
O would that we had met
When I had my burning youth;
But I grow old among dreams,
A weather-worn, marble triton
Among the streams.