रदिफ
रदिफ गजलमा दोहरिने शब्द या शब्द लहर हो । शब्द लहर भन्नाले केही गजलहरुमा दुई, तीन, चार या सो भन्दा माथि सङख्याका शब्द सम्मको रदिफ प्रयोग गरिएको पाइएको छ ।
रदिफ मतलामा दुई पटक मिसराको अन्तमा र अन्य सेरहरुमा मिसराको अन्तमा एक पटक प्रयोगमा आउँछ । मतला या सेरमा प्रयुक्त भए पनि रदिफको आचरण या स्थिति स्थिर हुन्छ र यसमा कुनै फेरबदल आउँदैन । गजलको नियमानुसार रदिफलाई फेरबदल गर्न वजिर्त गरिएको छ । रदिफको रुपमा मतलामा प्रयुक्त रदिफ नै हरेक मिसरामा रुप नफेरिएर दोहरिने गर्दछ ।
रदिफको गौण शक्ति के हो भने यसले मिसरामा काफियासँग मिलेर सेरलाई पूर्णता दिन्छ र सेरका भावसँगै रदिफ पनि मिलेर अर्थ खुलाउँछ ।
उदाहरणको लागि यहाँ रावतको एक गजल, रवी प्राञ्जलको एक गजल र बाबु त्रिपाठीको एक गजल लिएको छु ।
रावतको गजलको रदिफ हेरौं ।.......
